1. Προσέλκυση Προσοχής

Ο κόσμος μας αποτελείται απο κύτταρα καθώς και ο ίδιος μας ο εαυτός. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που καθιστά τη γνώση των κυττάρων σημαντική και ενδιαφέρουσα. Ο κάθε άνθρωπος πρέπει να γνώριζει για τα κύτταρα τα οποία είναι η βασική δομή της ζωής!
Μία από τις επιθυμίες των ερευνητών στις αναζητήσεις τους κατά τη διάρκεία των αιώνων ήταν και η κατανόηση της δομής και των λειτουργιών των οργανισμών. Το 1665 ο Ρ. Χουκ, παρατηρώντας με το μικροσκόπιο του λεπτές τομές φελλόυ, μίλησε πρώτη φορά για κύτταρα. Παρ' ότι αυτά που παρατήρησε δεν ήταν κύτταρα, εντούτοις τα θεμέλια της κυτταρικής θεωρίας είχαν τεθεί. Πολύ αργότερα διατυπώθηκε η κυτταρική θεωρία. Με τη βοήθεια του οπτικού και του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου έχουμε πλέον ερευνήσει τα κύτταρα των μονοκύτταρων και των πολυκύτταρων οργανισμών και έχουμε μελετήσει τη δομή και τη λειτουργία τους.

2. Προσδιορισμός Στόχου

• Τι είναι κύτταρο;

• Ποιές είναι οι διαφορές μεταξύ προκαρυωτικού και ευκαρυωτικού κυττάρου;

• Πως δομείται ένα φυτικό κύτταρο;

• Απο τι αποτελείται ένα ζωικό κύτταρο;

• Ποια έιναι η δομή των και ποια είναι τα πιο χαρακτηριστικά προκαυωτικά κύτταρα;

Οι παραπάνω ερωτήσεις έχουν στόχο την κατανόηση του μαθήματος και την εξοικείωση του μαθητή με τις βασικές έννοιες αυτού του κεφαλαίου.

3. Ενεργοποίηση Προηγούμενης Γνώσης

Τα Μόρια της Ζωής

Οι οργανισμοί αλλά και τα άβια αντικείμενα δομούνται απο τα ίδια χημικά στοιχεία. Στον πλανήτη συναντάμε 92 χημικά στοιχεία ελεύθερα στο περιβάλλον.Τα 27 είναι απαραίτητα για τη σύσταση των οργανισμών. Το κάλιο, το νάτριο, το μαγνήσιο και άλλα, ονομάζονται ιχνοστοιχεία γιατί απαντώνται σε μίκρη ποσότητα στους οργανισμούς. Άλλα στοιχεία όπως το οξυγώνο και ο άνθρακας συμμετέχουν στο σχηματισμό χημικών μορίων σε ποσοστό 96% w/w.

• Ανόργανες ενώσεις

Το νερό είναι το κυριότερο συστατικό των οργανισμών και το 70% περίπου του ανθρώπινου σώματος αποτελείται απο νερό. Το νερό βοηθά στην ομαλή λειτουργία του κυττάρου γιατί έχει μεγάλη διαλυτική ικανότητα. Επίσης είναι απαραίτητο για τη μεταφορά ουσιων σε όλους τους οργανισμούς.
Άλατα, όπως το χλωριούχο νάτριο, παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ομαλή ανάπτυξη και λειτουργία του οργανισμού.

• Οργανικές ενώσεις

Οργανικές ενώσεισ που σθναντάμε στα κύτταρα όλων των οργανισμών είναι οι υδατάνθρακες, οι πρωτεϊνες, τα νουκλεϊκα οξέα και τα λιπίδια. Οι υδατάνθρακες όπως η γλυκόζη και το άμυλο αποτελούν δομικά συστατικά των κυττάρων και πηγή ενέργειας για τους οργανισμούς. Οι πρωτεϊνες αποτελούν δομικά ή λειτουργικά συστατικά των κυττάρων και δομούνται απο τα αμινοξέα. Υπάρχουν 170, αλλά χρησιμοποιούνται μόνο 20 μια μεγάλη ομάδα πρωτϊνών είναι τα ένζυμα. Τα λιπίδια μπορεί να είναι δομικά συστατικά των κυττάρων ή αποθήκες ενέργειας των οργανισμών. Τα νουκλεϊκά οξέα είναι δύο το δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ και το ριβονουκλεϊκό οξύ (Dna - Rna), δομούνται από νουκλεοτίδια και ελέγχουν τισ λειτουργίες των οργανισμών.

4. Παρουσίαση Νέας Πληροφορίας

Κατηγορίες και Δομή του Κυττάρου

Με βάση την ύπαρξη ή όχι πυρηνικής μεμβράνης τα κύτταρα διακρίνονται σε δύο κατηγορίες ευκαρυωτικά και προκαρυωτικά.

• Ευκαρυωτικό Κύτταρο:

Υπάρχουν ζωικά και φυτικά ευκαρυωτικά κύτταρα, έχουν πολλές διαφορές αλλά και πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Όλα τα ευκαρυωτικα κύτταρα περιβάλλονται από την πλασματική μεμβράνη η οποία δομείται απο λιπίδια και πρωτεϊνες. Διαχωρίζει το κύτταρο απο το περιβάλλον του και ελέγχει τις ουσίες που εισέρχονται και εξέρχονται απο αυτό.
Ο πυρήνας, όπου βρίσκεται το γενετικό υλικό, έχει σχήμα σφαιρικό, αποτελεί το κέντρο ελέγχου του κυττάρου και περιέχει τις σημαντικότερες πληροφορίες.
Τον χώρο ανάμεσα στην πλασματική μεμβράνη και τον πυρήνα καταλαμβάνει το κυτταρόπλασμα που περιέχει διάφορα οργανίδια.
Το ενδοπλασματικό δίκτυο είναι ένα σύστημα μεμβράνων που συνδέεται με την πλασματική και την πυρηνική μεμβράνη. Εξασφαλίζει την μεταφορά ουσιών σε όλα τα μέρη του κυττάρου. Διακρίνεται σε αδρό και λείο. Στην επιφάνεια του αδρού υπάρχουν τα ριβοσώματα στα οποία γίνεται η σύνθεση των πρωτεϊνών. Η συνέχεια του αδρού είναι το λείο στο οποίο δεν υπάρχουν ριβοσώματα.
Το σύμπλεγμα golgi αποτελείται απο ένα σύνολο πεπλατυσμένων σάκων όπου μετά την πρωτεϊνοσύνθεση οι πρωτείνες παίρνουν την τελική τους μορφή.
Τα λυσοσώματα έχουν σφαιρικό σχήμα και περιέχουν ένζυμα που συντελούν στη διάσπαση ουσιών.
Τα κενοτόπια είναι κυστίδια που περιέχουν υδατώδες υγρό και χαρακτηριστικά είναι τα πεπτικά στα ζωικά κύτταρα και τα χυμοτόπια στα φυτικά.
Τα μιτοχόνδρια έχουν σχήμα που ποικίλει και ο ρόλος τους είναι να εξασφαλίζουν ενέργεια για τις λειτουργίες του κυττάρου. Αυτή η ενέργεια απελευθερώνεται κατά τη διάσπαση χημικών ενώσεων με τη βοήθεια ενζύμων.
Οι χλωροπλάστες βρίσκονται μόνο στα φυτικά κύτταρα και πραγματοποιούν τη φωτοσύνθεση με τη βοήθεια του ενζύμου χλωροφύλη.
Το κυτταρικό τοίχωμα αποτελέιται απο πολυσακχαρίτες όπως η κύτταρινη, είναι ανθεκτικό και περιβάλλει την κυτταρική μεμβράνη των φυτικών κυττάρων.

• Προκαρυωτικό Κύτταρο:

Είναι το κύτταρο του οποίου το γενετικό υλικό δεν περιβάλλεται απο πυρηνική μεμβράνη. Χαρακτηριστικά είναι τα βακτήρια που είναι μονοκύτταροι οργανισμοί και δεν διαθέτουν οργανίδια.
Περιβάλλονται απο πλασματική μεμβράνη που έχει ίδια δομή με τα ευκαρυωτικά και στο κυτταρόπλασμα τους έχουν ελεύθερα ροβοσώματα όπου γίνεται πρωτεϊνοσύνθεση.
Η πλασματική μεμβράνη περιβάλλεται απο κυτταρικό τοίχωμα με διαφορετική χημική σύσταση απο του φοιτικού κυττάρου.
Σε ορισμένα βακτήρια το κυτταρικό τοίχωμα περιβάλλεται απο την κάψα.
Συχνά διαθέτουν ειδικούς σχηματισμούς για την μετακίνηση τους (μαστίγια, βλεφαρίδες).
Όρισμενα όταν βρεθούν σε αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες μετατρέπονται σε ενδοσπόρια ώσπου οι συνθήκες να ξαναγίνουν ευνοϊκές.

5. Καθοδήγηση στη Μάθηση

Φύλλο Εργασίας

1. Κυκλώστε το γράμμα με την σωστή απάντηση:

Α) Ορισμένοι μονοκύτταροι οργανισμοί μετακινούνται με:
α) Πόδια
β) Ψευδοπόδια
γ) Ριβοσώματα
δ) Όλα τα παραπάνω

Β) Η φωτοσύνθεση γίνεται στα οργανίδια που ονομάζονται:
α) Μιτοχόνδρια
β) Λυσοσώματα
γ) Χλωροπλάστες


2. Συμπληρώστε την κατάλληλη λέξη:

• Είναι αποθήκες θρεπτικών ουσιών του φυτικού κυττάρου
• Σε αυτό γίνετε η πρωτεινοσύνθεση
• Τα ενεργειακά κέντρα του κυττάρου

3. Τι γνωρίζετε για τα μιτοχόνδρια και τους χλωροπλάστες;

6. Εξαγωγή Απόκρισης

http://rapidshare.com/files/329881625/___________________________.doc

Στον παραπάνω σύνδεσμο μπορείτε να κατεβάσετε το φύλλο εργασίας που περιέχει ερωτήσεις για την καλύτερη κατανόηση του μαθήματος.

Οι απαντήσεις να αποσταλλούν στην ηλεκτρονική διεύθυνση του διδάσκοντα.

Κατά τη συμπλήρωση του Φύλλου Εργασίας καλείστε να επισκεφθείτε τους δικτυακούς τόπους: http://www.wiley.com/legacy/college/boyer/0470003790/animations/animations.htm και http://www.cellsalive.com/quiz.htm όπου μπορείτε να βρείτε εφαρμογές που μπορούν να σας βοηθήσουν στις ασκήσεις.

7. Παροχή Ανατροφοδότησης

Σε περίπτωση που αντιμετωπίσετε δυσκολίες ανατρέξτε στα προηγούμενα κεφάλαια. Αν τυχόν σας δημιουρηθούν απορίες επικοινωνήστε με τον διδάσκοντα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομίου.

8. Αποτίμηση Απόδοσης

Να γίνει η συμπληρωση του παρακάτω ερωτηματολογίου και να σημειωθούν οι παρατηρήσεις.

α)Βαθμός δυσκολίας κατανόησης εννοιών
1 2 3 4 5

β)Βαθμός δυσκολίας αφομοίωσης εννοιών
1 2 3 4 5

γ)Βαθμός δυσκολίας συμπλήρωσης φύλλου εργασίας
1 2 3 4 5

Παρατηρήσεις:_________________________________________
_________________________________________

*Το ερωτηματολόγιο να αποσταλεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση του διδάσκοντα.

9. Ανασκόπηση και Μεταφορά

Το Κύτταρο

Σύμφωνα με την κυτταρική θεωρία είναι η θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα όλων των οργανισμών και κάθε κύτταρο προέρχεται από ένα άλλο κύτταρο. Με βάση την ύπαρξη ή όχι πυρηνικής μεμβράνης χωρίζονται σε προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά.